Skip to main content

The History of Jews in Latvia (Dutch)

 

Overzicht van de Geschiedenis der Joden in Letland

in de Laatste Vier Eeuwen

 


Rabbi Simcha Meir van Dvinsk                                 Rabbi Yosef Rosen van Dvinsk (1858-1936)
(1843-1926)                                                                           Bekend als de ‘Rogatchover Rebbe’             


Rabbi Avraham Yitzchak Hakohen Kook     Prof. Dr. Yeshayahu Leibovitz (1903-1994)

Eerste Ashkenasische Opperrabbijn van         Non-conformist met encyclopedische

Israel (1865-1935)                                                 kennis

 

 


 
                                                                             VOORWOORD

We zijn 2 zussen, en samen met heel ons gezin zijn we in het Giyur-proces. We danken Ha’Shem, die ons op weg helpt.

We zetten stappen in het Jodendom en proberen de Halacha na te leven. We zijn heel wat vooruit met het lezen van Ivriet, nl Siddur en praktiseren het. De dag begint met Ha’Shem te danken. We hebben het grote thema van Shabbat behandeld en de wetten hieromtrent. We proberen de geziene theorie te praktiseren. Het brengt ons licht en zegening. Stapsgewijs komen er vragen naar boven en zo leren we bij en bij. Het Joodse volk wordt een stukje van ons.

Er is bij ons ook interesse ontwaakt in de geschiedenis van de Joden, onder andere de geschiedenis van de Joden in Letland, waar wij geboren zijn. Een voorstel van onze mentor en leraar, Rabbijn Ahron Daum, Shlita, om een essay te schrijven over de geschiedenis van Joden in Letland sprak ons echt aan. Je wordt nieuwsgierig, wil meer en meer weten over het volk, volk van G-d, waar je erbij hoort. Wil achtergrond en roots kennen, over de Rabbijnen en leren van de wijsheid die ze hadden, hebben, van waar ze vandaan komen, welke moeilijkheden ze doorheen het leven hadden, en hoe Ha’Shem hen op de weg geholpen heeft. Door de voorbeelden, ervaringen.. kun je zeer veel uit leren.

Onze essay handelt over de geschiedenis van de joden in Letland van de 16de eeuw tot op heden. De grote synagoges komen aan bod. Verder behandelen we enkele grote Rabbijnen, nl Rabbi Meir Simcha van Dvinsk, zijn tegenhanger, Rabbi Yosef Rosen van Dvinsk en Opperrabbijn Avraham Yitzchak Hakohen Kook. Ook Nechama Leibovitz en haar broer, Yeshiyahu Leibovitz, twee grote Joodse intellectuelen uit Riga worden door ons behandeld in dit essay.

Verder hebben we over de Holocaust-periode in Letland geschreven, een zeer pijnlijk en gruwelijk thema. Het is onmogelijk om onverschillig te blijven. Erg pijnlijk als je de voor jouw bekende plaatsen herkent, waar Joden massaaal werden vermoord. Je kijkt met een triestige blik in het verleden. Hoeveel Joodse gezinnen werden getraumatiseerd door die bittere tijden. Wat er gebeurd is, mag en zal nooit vergeten worden.

 

‘’Gedenk en vergeet nooit!!!!’’ (Deut. 25:17-19)


Chava en Miriam Pasternak
Vlaanderen, België

 

Opmerking van Prof. Rabbijn Ahron Daum, Emeritus Opperrabbijn van Frankfurt am Main:

Het is een voorrecht om familie Pasternak, bestaand uit 7 personen, tot het Jodendom te introduceren. Dit gebeurt op de wens van de hele familie Pasternak.
Het essay Overzicht van de Geschiedenis der Joden in Letland in de Laatste Vier Eeuwen’, gaat terug op mijn voorstel en behalve kleine correcties en het slotwoord, heb ik het essay onveranderd gelaten.
Het is een getuigenis van de kwaliteit en doordrongenheid van beide zussen, Chava en Miriam, in alle domeinen van het Jodendom.
Ik ben echt fier zulke excellente mensen en vooral Joods-bewuste familie op hun verzoek te mogen begeleiden tot het Torah-getrouw Jodendom.
Moge dit essay inspiratie geven aan mensen die op zoek zijn naar het ware Geloof van Sinaï.

 

   18 Adar Alef 5774
       18 februari 2014

 

 

Op de volgende bladzijde vindt u een afbeelding met de enige synagoge in oud- Riga, hoofdstad van Letland, die overgebleven is tot vandaag de dag. Deze werd niet verbrand en vernietigd tijdens de pogroms vanwege de angst dat de brand zich zou verspreiden naar de overige gebouwen van oud-Riga, die een grote historische betekenis hadden voor de Letten. 


  

 

INLEIDING

 

Elke natie heeft zijn eigen historische grondgebied, dat door hen bewoond werd doorheen de eeuwen. Jammer genoeg wegens oorlogen en andere rampen hebben sommige naties hun geboorteland verloren en waren gedwongen zich over de wereld te verspreiden. Het meest opmerkelijkst waren de Joden.

De Joden kwamen uit het Midden-Oosten  en zetelden zich in ‘Eretz Israel’. Daar vestigden zij het Koninkrijk van Israël onder leiding van koning Saul, koning David en koning Salomo. Nochtans, werd het koninkrijk Israel veroverd en vernietigd door de Assyriërs en koninkrijk Judea werd door de Babyloniërs onder de leiding van Nebukadnezar veroverd. De eerste Joodse Diaspora waren  de gedeporteerde Joden van Judea die naar Babylon in ballingschap gingen. Later onder de Perzen keerden ze terug; bouwden de Eerste Tempel en kregen hun religieuze autonomie terug. Maar wanneer Eretz Israel door de Romeinen werd veroverd, was het voor de Joden een harde tijd.

De Joden werden gekend voor hen specifieke godsdienst. Zij geloofden slechts in één G-d terwijl andere volkeren vele afgoden hadden. Ze rebelleerden tegen de Romeinen om godsdienstvrijheid te hebben en lieten zich niet door de pagaanse afgoden van de Romeinen beïnvloeden. Dit in integenstelling tot andere culturen en volkeren, want de Joden waren hardnekkig en nonconformistisch. En dankzij deze eigenschappen is het Joodse volk het enige volk dat niet assimileerde en in zijn oorsponkelijke wezen nog bestaat.

 

 

Yom Kippur in Oost-Europa door Maurycy Gottlieb (1856-1879)

GESCHIEDENIS VAN JODEN IN LETLAND:  16DE EEUW-20stE EEUW

 

De eerste vestiging van Joden in Letland begon voor de 16de eeuw. Dit waren Duitse Joden die zich rond Riga vanuit Koerland verhuisden. Koerland was een hertogdom in de Baltische regio en vazalstaat van het Grootvorstendom Litouwen, gelegen tussen de Oostzee, de Golf van Riga en de Westelijke Dvina.

 

 

Het was verboden voor de Joden om in de hoofdstdad Riga te wonen. Daarom woonden de meeste Joden die koophandel in Riga hadden, in Sloka. Sloka is een deelgemeente van Juramla dat 25 km van Riga ligt.

 

In 1638 werd een allereerste joodse doorgang mogelijk rond de Riga, die zich bevond op de hoek van de Maskavasiela tot Lachpleche.

Later werd dit een ghetto.

 

In 1725 kregen de Joden een grondgebied voor de begraafplaatsen in de omgeving van Kojusalas. Voordien werden de Joden begraven op het kerkhof in Elgava, dat toen behoorde aan Koerland.

 

Photo’s of Jelgava, Jewish cemetery

 

 

In 1765 mochten sommige Joden die aan koophandel deden in de hoofdstad gaan wonen, omdat het een voordeel voor Riga was dat de Joodse kooplui in de stad woonden.

 

In  1780 werd de eerste synagoge gebouwd in Riga, op de hoek van Maskavas en Lachplache.

 

Dit is een beeld van een afgebroken synagoge op Maskavas iela door de pogroms in 1940.

 

17de eeuw

 

In 17de eeuw vond massale migratie van Joden naar Letland plaats wegens een bloedige opstand onder leiding van de Oekraïense Kozak, Bogdan Chmelmnitsky (1595-1657). De Kozakken hebben 3000.000 Joden vermoord in Oekraïne, Zuid-Polen en Litouwen. Vele Joden zijn gevlucht en emigreerden naar West-Europa, voornamelijk naar Bohemen, Duitsland en Nederland. Het is noemenswaardig te vermelden dat de Oekraïners een stad hebben vernoemd naar de moordenaar en slachter, Bogdan Chmelmnitsky. De stad heet tegenwoordig Pereyaslav-Khmelnitsky. Zij beschouwen deze moordenaar en aartsvijand als nationale held. Dat past zeer goed in de traditie van pogroms en Jodenhaat in de Oekraïne, die ze met de moedermelk ontvingen.

 

Massale moord van Joden in Oekraine onder leiding van Bogdan Chmelnitsky, 17de eeuw.

 

18de eeuw

In de 18de eeuw kwamen meer Joden naar Koerland vanwege welwillendheid van de hertogin van Koerland en de latere keizerin van Rusland, Anna Ivanovna, die het hertogdom Koerland van 1710 tot 1730 bestuurde. Zij benoemde de Duitse Jood, Levy Lipman, tot haar financiële adviseur die buitenlandse kredieten en gespecialiseerde Joodse vakmannen met zich meebracht. Meubelontwerpers, glasmakers en juweliers hebben hertog Johann Biron geholpen om het prachtige kasteel van Rudale en de Academie van Peter in Mitau (Jelgava) te bouwen. Biron nodigde meer dan 200 opgeleide Joden uit in zijn hertogdom. Joden van Koerland spraken Jiddisch met een Duits accent maar ze spraken ook goed Duits. In de 18 eeuw woonden er in Koerland en Semigallia 9000 joden, de meeste van hen op het platteland. Steden zoals Jacobstadt (Jekabpils) en Friedrichstadt (Jaunjelgava) hadden een grote Joodse gemeenschap. En er woonden 5000 Joden in Latgalia. Zij konden minder belangrijke inbreuken regelen en van lagere belastingen genieten.

Nadat Koerland werd toegevoegd aan het Russische Rijk, werden de Joodse rechten geminimaliseerd. Na annexatie van Polen kreeg de Russische overheid plotseling problemen met een te grote Joodse bevolking. De Joden moesten meer belastingen betalen en ze mochten er alleen wonen als ze geregistreed waren (Pale of Settlement). Ongeveer 2500 Joden van Koerland vestigden zich in het Volga en Oeral-gebied, diep in het binnenland van Rusland. Nochtans kwamen er vele Joden naar Koerland uit Polen en Litouwen.

 

19de eeuw

In midden van de 19de eeuw werd de provincie Koerland bewoond door 23000 Joden. Zij richtten Joodse scholen op en bouwden vele synagoges in de grote centra. Zij organiseerden sociale activiteiten om elkaar te helpen. Volgens de volkstelling van 1897, woonden er in Koerland en Semigallia 51000 Joden, 7.6% van de gehele bevolking. In Friedrichstadt vormden zij de meerderheid van de bevolking. De Joden speelden een grote rol in de economie. De meeste Joden woonachtend in Koerland spraken Duits hierdoor werden ze gewantrouwd door de Russische overheid; in 1915 werden 40000 Joden gedeporteerd naar Oekraïne en naar het diepe binnenland van Rusland.

In 1918  kwam er een nieuw tijdperk voor de Letse Joden toen de Baltische Letse Republiek werd uitgeroepen. De nieuwe staat verleende gelijke rechten voor alle minderheden, naar het voorbeeld van de Conventie van Versailles na afloop van de Eerste Wereldoorlog, die de nieuwe nationale staten zoals Polen, Tsjechoslowakije en de Baltische staten verplichtte om rechten te geven aan alle minderheden, inclusief de Joodse minderheid.

Op 8 december 1919 mochten Joden autonome religieuze Joodse scholen oprichten.
In het begin geloofden de Joden niet dat de Letse staat goed kon functioneren. De meerderheid van de Joden spraken Jiddisch. Ook de meeste kranten en tijdschriften waren in het Jiddisch. Zionisme werd steeds populairder.

 

Beroemde Rabbijnen en Joodse persoonlijkheden uit Letland

 

Rabbi Meir Simcha Hakohen

(1843-1926)

Opperrabbijn van de Mitnagdim(niet-Chassidische Joden) in Dvinsk (Daugaupils) (1887-1926)

HaGaon Rabbi Meir Simcha werd geboren in Baltrimantz (Butrimonys, Litouwen), als zoon van Samson Kalonymus, een lokale rijke koopman. Volgens de familietraditie werd zijn latere succes in Thora-studie toegeschreven aan twee zegeningen die zijn ouders kregen voor zijn geboorte van lokale Rabbijnen.

Hij volgde plaatselijk zijn Torah-studies, en slaagde erin om de regelmatige razzia's van Joodse jongens te ontwijken. Deze werden gehouden naar aanleiding van de Kantonist decreten, die sinds 1827 van kracht waren. (Zie voor meer informatie onze essay Kantonisten en Subotniks in Tsaristisch en Sovjet-Rusland: http://www.bestjewishstudies.com/sites/all/P1/kantonisten%20en%20sabbatisten%20essay%20in%20het%20nederlands.pdf)
 

Na zijn huwelijk in 1860, op 17-jarige leeftijd, vestigde hij zich in Bialystok, Polen, waar hij gesteund werd door zijn vrouw, die een bedrijf geopend heeft om hem te steunen, zodat hij zijn Talmoedische studies kon voortzetten. Na 23 jaar Torah-studie accepteerde hij uiteindelijk, na het afslaan van vele aanbiedingen, de functie als Rabbijn van de ‘Mitnagdim’ ( niet- Chassidische Joden ) in de Letse stad Dvinsk, nu bekend als Daugavpils, Letland .

In Dvinsk was de Chassidische HaGaon HaRav Rabbijn Yosef Rosen zijn tegenhanger, die bekend stond als de Rogatchover Gaon en hij werd wel eens vernoemd naar zijn Talmoedische werk, Tzofnath Paneach. De twee hadden veel respect voor elkaar, ondanks het legendarische vurige temperament van de Rogatchover Gaon. Ze deelden samen een liefde voor de werken van Maimonides (1135-1204).

In 1906, beweerde een zekere Shlomo Friedlander twee Ordes van de Jeruzalemse Talmoed te hebben ontdekt, die naar men meende voor honderden jaren verloren waren geraakt. Rabbi Meir Simcha ( evenals de Rogatchover Gaon, de Gerer Rebbe (1866-1948), Rabbi Moshe Shmuel Glasner van Klausenburg (1856-1924), het Dor Revi’i’, en Rabbijn dr. Yissachar Dov Ritter van Rotterdam) was een van de prominente Rabbijnen die ontdekte dat het werk een heel geniale vervalsing was. Zo groot was zijn beheersing van de Jeruzalemse Talmoed.

Rabbi Meir Simcha was een van de meest unieke Thora reuzen van de 20ste eeuw. Hij is bekend om twee van zijn werken: Ohr Samayach (een Yeshiva voor Baalei Teshuva in Jeruzalem is naar hem veroemd), een briljant commentaar op de Rambams wetscodex ‘Mishne Thora en Meshech Chochmah, een diepgaand commentaar op de Choemasj. Rabbi Jehoeda Cooperman (in 2014 gestorven), redacteur van het laatste werk, beschrijft het als een unieke mix van “Halacha, gedachte en commentaar “. Rabbijn Meir Simcha toont de eenheid aan tussen de schriftelijke en mondelinge wetten en presenteert opvallend originele interpretaties van zowel Bijbelse verzen als Talmoed passages.

Naast de hierboven genoemde werken schreef hij ook Novellea op de Talmoed en een volume van responsa die onlangs zijn gevonden en afgedrukt.

Zijn ongewone beheersing van het gehele filosofische en kabbalistische literatuur komt overal tot uiting. In een beroemde bijna profetische passage geschreven vóór 1926, presenteert hij een briljante theorie van de Joodse geschiedenis in de Golah (ballingschap) en verwijst naar diegenen (geassimileerden in Duitsland) die hun oorsprong vergeten hebben en denken: " Berlijn is Jeruzalem ".

In Dvinsk ontving hij bezoekers uit de hele regio, en werd vaak geraadpleegd over onderwerpen die betrekking hadden op de hele Joodse gemeenschap, waaronder Polen en Litouwen . Hij heeft aanbiedingen voor het Rabbinaat in verschillende grote steden, waaronder Jeruzalem, New York en Kovno afgewezen; hij besloot om voor zijn gemeenteleden in Dvinsk te blijven .

Rabbi Meir Simcha diende bijna 40 jaar lang als rabbijn van Dvinsk (Daugavpils). De belangrijke stad Dvinsk (Daugavpils) bestond voor 50% uit Joodse mensen terwijl de Letten in de minderheid waren. Hij was zeer geliefd bij zijn gemeenteleden. Hij heeft vaak koppels geholpen harmonie te vinden en vrede te bewaren in hun huwelijken.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog, toen veel Joden uit Dvinsk vluchtten, zei  hij “als er slechts negen Joden zullen blijven, dat hij de tiende zou zijn, en dat elke bom een specifiek adres heeft. Hij werd gerespecteerd door alle lagen van de bevolking en werd ooit beschreven door de beroemde Israellische dichter, Chaim Nachman Bialik (1873-1934), als "een wandelende encyclopedie".

Hij stierf in een hotel in Riga tijdens het zoeken naar medische behandeling. Een van zijn meest prominente studenten en trouwe vriend, Rabbi Yisrael Avraham Abba Krieger (1880-?), adopteerde zijn naam, omdat Rabbi Meir Simcha geen levende kinderen meer had. Zijn naam werd vervolledigd naar Yisrael Avraham Abba Meir Simcha Krieger.

 

 

Rabbi Yosef Rosen

(1858-1936)

Chief Rabbi of Dvinsk Hassidim
The Rogatchover Gaon
In het Jiddisch en Hebreeuws is hij bekend als Rabbi Yosef Razin


Rabbi Josef Rosen of Razin werd geboren Rogachev, Wit-Rusland, in een Chassidische familie van Kapuster Chassidim, en werd opgeleid in de lokale Cheider (Thora school voor kleine kinderen). Zijn uitzonderlijke kwaliteiten werden opgemerkt op de leeftijd van dertien, toen hij werd gestuurd om te studeren in Slutzk samen met Rabbijn Chaim Soloveitchik, vijf jaar, onder de auteur van het responsa-werk ‘Beis Halevi, Rabbijn Yosef Dov Soloveitchik (1820-1892). Hij studeerde vervolgens onder Rabbijn Yehoshua Leib Diskin (Maharil Diskin) (1818-1898) in Shklov. Vervolgens nam hij (in 1889) het rabbinaat van de chassidische gemeenschap in Dvinsk (Daugaupils, Letland) voor bijna 50 jaar, waar Rabbi Meir Simcha van Dvinsk zijn niet-Chassidische tegenhanger was. Ze dienden gelijktijdig tot de jaren 1920, en hadden een uitstekende relatie (kwamen goed overeen).

Zijn belangrijkste werk was een commentaar op Maimonides, en werd gepubliceerd tijdens zijn leven. De rest van zijn overgeleverde geschriften verscheen in de Verenigde Staten en Israël vele jaren na zijn dood. Zijn manuscripten werden gesmokkeld uit Letland in de vorm van microfoto’s en verstuurd via de post naar een neef in de Bronx, New York bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog dankzij de inspanning van zijn opvolger, Rabbi Yisrael Alter Safern-Fuchs (1911–1942), die in Letland bleef om deze taak te voltooien. Zjn dochter kwam naar Dvinsk vanuit Eretz Yisroel om te helpen bij het behoud van manuscripten van haar vader. Beide stierven ten gevolge van de nazi's. Een deel van deze manuscripten werden bewerkt en gepubliceerd door Rabbi Menachem M. Kasher (1895-1983) uit New York. Zijn werken omvatten responsa en novellae op de Thora en de Talmoed en zijn bekend onder de naam ‘Tzofnath Paneach’. Ze werden moeilijk en ontoegankelijk beschouwd want hij maakte gebruik van de filosofische terminologie van Maimonides’ ‘The Guid for thr Perplexed’. Rabbi Kasher heeft daarom Mefa'aneach Tzefunoth, een verklarende commentaar, geschreven om begrip van de Rogatchovers invloedrijk werk te vergemakkelijken.

 

Rabbi Abraham Isaac HaCohen Kook


(1865-1935)

Rabbi Avraham Yitzchak Hakohen Kook werd geboren in 1865 in Griva, Letland en overleed in 1935 in Jeruzalem. Hij was een beroemde Torah-geleerde, spirituele denker en filosoof en diende als eerste Asjkenasische Opperrabbijn van Eretz Yisrael.

Hij bestudeerde tot in de diepte de Tenach, de rabbijnse literatuur, de Kabbala, de godsdienstfilosofie en het Chassidisme. Zijn sterke overtuiging en zijn liefde voor de mensheid in het algemeen, en vooral de mensen van Israël en het Land van Israël waren duidelijk in vele getuigenissen. Rabbi Avraham Yitzchak Hakohen Kook maakte zijn ‘Alia naar Eretz Yisrael in 1904 en diende als Rabbijn van Jaffa en de nieuw opgerichte kolonies in Eretz Israel. In feite, diende hij als Rabbijn aan alle van de nieuwe Joodse Yishuv in Eretz Yisrael.

In 1914 heeft Rabbi Avraham Yitzchak Hakohen Kook deel genomen aanj het stichten van Agudat Yisrael in Europa, deze Charedish-Orthodoxe groep was ook actief onder andere in Letland.

Bij zijn terugkeer naar Eretz Yisrael in 1919 diende Rabbi Avraham Yitzchak Hakohen Kook als Opperrabbijn van Jeruzalem en Eretz Israel. Hij droeg bij tot het oprichten van het moderne Joodse rechtssysteem. Hij steunde de World Zionist Organization en Mizrachi beweging, die tot op de dag hem als geestelijke mentor zien.

 

Rabbi Avraham Yitzchak Hakohen Kooks geschriften variëren van Kabbala en Aggada (Rabbijnse homilitische literatuur) tot poëzie en filosofie. Ze werden gedrukt in verschillende volumes, waarvan de "Orot HaKodesh" het meest bekende is. Na zijn overlijden werd zijn post als hoofd van "Mercaz HaRav" Yeshiva overgenomen door zijn student Rabbi Yaakov Moshe Harlap, en zijn zoon Rabbi Zvi Yehuda Kook (1891-1982) en zijn schoonzoon Rabbi Nathan Raanan.


Vergelijk ons essay over Rav Kook:


http://www.bestjewishstudies.com/sites/all/P1/Rabbi%20Avraham%20Jitschak%20Hakohen%20Kook.pdf

 

 

 

Rabbi Yosef Yitzchak Schneersohn

(1880-1950)

Rav Yosef Yitzchak  Schneersohn was een Orthodoxe Rabbijn en de zesde Rebbe (geestelijk leider) van de Chabad- Lubavitch Chassidische beweging. Rabbijn Yosef Yitzchak Schneersohn werd geboren in het Russische Rijk (het huidige Smolensk Oblast, Rusland ), als enige zoon van Rabbi Sholom DovBer Schneersohn .

Hij is ook bekend als de Frierdiker Rebbe (Jiddisch voor "Vorige Rebbe"), of de Rebbe Rayatz (acroniem voor Rabbi Yosef Yitzchak). 

Hij werd aangesteld als persoonlijke secretaris van zijn vader op de leeftijd van vijftien, in dat jaar vertegenwoordigde hij zijn vader in de conferentie van de gemeentelijke leiders in Kovno, Litouwen. Een jaar later ( 1896 ) nam hij deel aan de Vilna Conferentie, waar Rabbijnen en leiders van de gemeenschap over verschillende onderwerpen spraken, zoals Joods onderwijs, toestemming voor de Joodse kinderen op openbare scholen om op Sjabbat lesvrij te hebben en de oprichting van een verenigd Joodse organisatie in de zin van versterking van het religieuze Jodendom. Hij nam weer deel aan deze conferentie in 1908.

In 1897, op de leeftijd van zeventien trouwde hij met een verre nicht, Rebbetzin Nechama Dina Schneersohn.

In 1898 werd hij benoemd tot hoofd van de Tomchei Temimim Yeshiva netwerk van Chabad-Lubavitch.

In 1901, met financiële steun van Yaakov en Eliezer Poliakoff , opende hij spinnerijen en weverijen in Dubrovno en Mahilyow (Wit-Rusland)  en richtte een Yeshiva op in Bukhara (Oezbekistan).

Hij voerde campagne voor de rechten van de Joden door te verschijnen voor de tsaristische autoriteiten in Sint Petersburg en Moskou. Tijdens de Russisch- Japanse oorlog van 1904 zocht hij hulp voor Joodse dienstplichtigen in het Russische leger door ze kosher voedsel en voorraden te sturen in het Russische Verre Oosten .

Met het stijgende antisemitisme en pogroms tegen de Joden in 1906 reisde hij met andere prominente Rabbijnen om hulp te zoeken van West- Europese regeringen, met name Duitsland en Nederland, en overtuigde  bankiers  om hun invloed aan te wenden om pogroms te stoppen.

Hij werd vier keer tussen 1902 en 1911 gearresteerd door de tsaristische politie vanwege zijn religieuze activisme, maar werd telkens vrijgelaten .

Na vele jaren vechten om het Orthodoxe Jodendom levend te houden vanuit de Sovjet-Unie, werd hij gedwongen om te vertrekken. Hij bleef de strijd voeren vanuit Letland in 1928-1929, en daarna Polen, en uiteindelijk de Verenigde Staten, waar hij de laatste tien jaar van zijn leven verbleef.

De zesde Lubavitcher Rebbe in zijn kantoor in Riga, tijdens zijn korte verblijf in Letland.

Rabbi Mordechai Dubin 

(1889–1956)

Een halve eeuw geleden stierf Rabbi Mordechai Dubin (Lets: Mordehajs Dubin) (1889-1956) een geestelijke leider van het Orthodox Jodendom van vooroorlogs Letland.

Rabbi Mordechai Dubin was een van de belangrijkste politieke figuren van de Letse Republiek vanaf het begin van haar bestaan??. Hij was lid van de Nationale Raad, die de onafhankelijkheid van Letland na de Eerste Wereldoorlog verklaarde .

Hij diende als een lid van het Europese Parlement ( Seima ) voor de Agudat Israël partij. Seima telde 100 leden. Als lid van de Seima bereikte Rabbi Mordechai Dubin om meer overheidssubsidies te krijgen voor het Joodse Theater (want de subsidies gingen verminderen). Rabbi Mordechai Dubin was een Orthodoxe Jood, en had een negatieve houding ten opzichte van het theater en ging er nooit heen. Echter zijn mening was: er bestaat de wet inzake subsidies van de overheid, en die wet geldt ook voor de Joden, op dezelfde wijze als voor de andere minderhedenIn teken van dankbaarheid, heeft de directeur van het theater de voorstellingen op Shabbat en Joodse feestdagen geannuleerd.

Rabbi Mordechai Dubin leidde de Joodse gemeenschap in Letland tot 1940, wanneer het land geannexeerd werd door de Sovjet-Unie.

Door zijn inspanningen, werd de gevangenisstraf van de beroemde ‘’Lubavitcher Rebbe’’, Rabbi Yosef Jitschak Schneersohn in de Sovjet-Unie in 1927 omgezet in ballingschap naar Letland.

Rabbi Mordechai Dubin werkte samen met Karlis Ulmanis, de nationalistische autoritaire dictator van Letland van 1934 tot 1940, om de Joodse belangen te steunen. (Antisemitisme nam grote stijging in Letland door de opkomst van Ulmanis.)

Rabbi Mordechai Dubin werd gedeporteerd uit Letland door de Sovjet- autoriteiten in 1940 en werd vrij gelaten in 1942. Na de Tweede Wereldoorlog keerde hij terug naar Riga, waar de lokale pers hem heftig aanviel, natuurlijk op bevel van bovenaf. Hij werd opnieuw gearresteerd en gedeporteerd in 1948. Hij leefde onder arrest en verbanning in Siberië, eerst in Samara, en later in een werkkamp in Tula, waar hij ook stierf in 1956.

 


Graf van Rabbi Mordehaj Dubin. (Joodse begraafplaats in Malachovka, regio Moskou in Rusland)

Nechama Leibowitz

1905-1997

   

 

Dr. Nechama Leibowitz werd geboren in Riga, Letland, in een Joods Orthodoxe familie.  Ze had een broer die twee jaar ouder was, de filosoof Prof. Dr.Yeshayahu Leibowitz (1903-1994). In 1919 verhuisde familie Leibowitz naar Berlin. In 1930 behaalde ze haar doctoraat in Bijbelse Studies.

In hetzelfde jaar emigreerde ze naar Eretz Israel. Ze werd door velen beschouwd als een van werelds grootste moderne bijbelgeleerden.

Met haar brede kennis, inzicht en humor, werd ze een populaire leraar, docent en mentor die andere docenten aan de Mizrachi Vrouwen Leraren Seminarie in Israël opgeleid heeft. 

Dr. Nechama Leibowitz geloofde dat vrouwen de Thora moeten bestuderen. Zo begon ze met wekelijkse Thora-sessies voor vrouwen. Ze reisde door het hele land, en gaf meer dan 60 jaar lang bijbellessen met commentaar.

Ze onderzocht en vergeleek de adviezen van de commentatoren, vooral Rash,i Maimonides en andere klassieke Torah Middeleeuwse en moderne exegeten.

Ze werd door haar bewonderaars als de eerste vrouwelijke Thora geleerde, van de moderne tijd benoemd.

Dr. Nechama Leibowitz is gestorven op 93-jarige leeftijd. Hoewel ze geen kinderen had, beschouwde ze al haar studenten als haar eigen kinderen, en honderden van hen stonden ‘Kaddish’ te zeggen op haar begrafenis.
Haar lessen zijn verzameld in een boekvorm en in vele Europese talen naast het Ivriet vertaald. Het zijn nog altijd veel gevraagde en gebruikte boeken voor Torah-lessen op hoog niveau.

 

 

Yeshayahu Leibowitz

1903-19994

Prof. Dr. Yeshayahu Leibowittz, een scheikundige, filosoof en polyglot, geboren in 1903 te Riga. Hij studeerde beide vakken in Berlijn en rondde dat af met een studie biochemie in Bazel, voor hij in 1935 naar Eretz Israel emigreerde. Heel zijn leven was hij een religieus Orthodoxe Joodse mens en een bewuste Zionist.

Hij volgde de rationalistische school van Maimonides en schreef het bekende boek en is vertaald in meerdere Europese talen: "Jodendom, het Joodse volk en de staat Israël" (1975).

Prof. Dr. Yeshayahu Leibowitz, een iconoclastische filosoof, wetenschapper en sociale criticus die de Israëliërs verontwaardigde met verscheurende commentaar op politieke, militaire en religieuze praktijken in hun land.

Prof. Dr.Yeshayahu Leibowitz, een zionistische (zijn zoon is gesneuveld in de Zesdaagse Oorlog bij verdediging van de Staat Israel) en een Orthodoxe Jood, was een gedurfde criticus, die de Israelische samenleving geconfronteerd heeft  met zowel morele als sociale waarheden. Hij zette mensen aan om hun wereld en alles wat men als vanzelfsprekend beschouwt te herzien.

Nadat Israël de Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook veroverd heeft in 1967 tijdens de Zesdaagse Oorlog, deed Prof. Dr.Yeshayahu Leibowitz een uitspraak: “Israël  moet zich bevrijden van een vloek om een ander volk  te domineren”, daarbij argumenteerde hij  dat een langdurige Israëlische heerschappij over de Palestijnen zou leiden tot catastrofale gevolgen voor het Joodse volk als geheel.

Hij steunde Israëlische soldaten, de verzetsstrijders die weigerden om in de bezette gebieden te dienen. En waarschuwde dat de diensthebbende soldaten”judeo-nazis”  riskeren te worden in deze gebieden.

Hij was een aanhanger voor de scheiding tussen de Staat en Religie. Een vermenging van een religie en politiek in Israël, brengt grote schade aan het geloof., aldus Prof. Dr.Yeshayahu Leibowitz.

Hij veroordeelde de verering van Joodse heiligdommen en rituelen. Hij noemde de Westelijke Muur (‘Kotel’), een populair bedevaartsoord, "een religieuze disco” .Dit veroorzaakte publieke woede.

Zoals elke grote persoonlijkheid heeft Prof. Dr.Yeshayahu Leibowitz vele aanhangers en ook vijanden.  In de straat waar hij gewoond heeft, weigerden de bewoners de straat naar hem te vernoemen. Pas na 20 jaar, dus recent, heeft het stadsbestuur toegestemd om deze straat naar hem te vernoemen.
Hij was een man met een encyclopedische geheugen. Hij heeft voor de Encyclopedia Hebraica vele onderwerpen bewerkt.
Hij was een grote tegenstander van bijgeloof en vocht tegen dodeneverering en graf-cult. Zijn talloze werken en talkshows  op tv werden door vele mensen bewonderd, voor zijn provocatieve en anti-establishment opinies. Zijn erfenis is zeker dat de Israeliche democratie ook met onbekwame ciritici leven en soms sommige van hun ideeën een grote aanhang hebben bij academici en critici, de intellectuelen van het moderne Israel.

SYNAGOGEN

Choral Synagogue

Bouw van de grootste synagoge in Riga begon in 1868 en werd voltooid in 1871. De synagoge werd verbrand op 4 juli 1941 met meer dan 500 Joden binnen vergrendeld

Riga's Great Choral Synagogue on Gogol Street.

Ter herinnering van de verbrande synagoge staat er nu een memorial.

Memorial of Choral synagogue (Riga)

 

 

 

Main synagogue in Jelgava (Olderphotograph from a post card)

 

 

Liepaja The Great Synagogue

A Stone building constructed in 1872

Daugavpils the Great Public Synagogue  
A Stone Building constructed in 1840 Reconstructed in 1931-1935 

 

Synagogue of Daugavpils (Dvinsk), built in 1850 still in existence

 

The Peitav Shul, Riga’s sole surviving synagogue

 

 

 

Bloederige Pogroms en Holocaust.

 

In 1934 kwam Ulmanis (Letse president) aan de macht. Officieel mochten er alleen zionistische en orthodox-Joodse religieuze bewegingen bestaan.

Antisemitisme steeg enorm in Letland door de opkomst van Ulmanis.

 

Er werden veel fascistische organisaties opgericht. Een bekende fascistische organisatie was: “Perkonkrusts", Die in de Tweede Wereldoorlog Joden vernietigde tijdens de Duitse ocuppatie, in de jaren 1941-1944.

 

 

In 1940 wanneer Letland zich verbond met Sovjet Unie, werden de Joodse eigendommen genationaliseerd. Joodse scholen werden opgenomen door de staat.

 

Ondanks de loyaliteit aan het nieuwe regime, werden veel Joden gedeporteerd naar Siberië tijdens de eerste deportatie (14 juni 1941).

 

Met de Duitse aanval op de Sovjet-Unie (22 juni 1941) begon de evacuatie van Joden uit de stad, samen met de terugtrekkende Rode Leger.

 

Er waren veel Joden die het land niet konden verlaten en werden slachtoffers van de Holocaust.

 

 

In 1941 viel het Duitse leger Riga binnen. In enkele weken werden alle synagogen verband samen met de mensen en Joodse voorbijgangers.

 

In de grote Choral Synagoge in Riga werden er meer dan 500 mensen levend verbrand.

Er waren zeer veel pogroms in verschillende plaatsen van het land. Het gebeurde vooral door de lokale Letse bevolking, die actief deelnam.

 

Tijdens 4 maanden van Duitse bezetting werden er duizenden Joden vermoord met de hulp van lokale lokale Letse coloborateurs.

 

Op 23 augustus  1941 werd een ghetto opgericht een aangekondigd in Riga.

 

 

 

  

 

A photo of the Riga Ghetto token from outside the ghetto's fence, 1941-1943. Notice that power line poles follow the fence in the photo. The fence is electrified.

 

Jews from the Riga ghetto arrive at their forced-labor assignment in the Luftwaffe (German air force) field clothing depot. Riga, Latvia, 1942.

 

Deportation of Jews from Riga, Latvia to Bielefeld, Germany, December 13, 1941.

 


 

A sign, in both German and Latvian, warning that people attempting to cross the fence or to inhabitants to contact the Riga ghetto will be shot. Riga, Latvia, 1941-1943.

 

 

 

Al op 25 oktober 1941 werden ongeveer 30 000 Joden die in Riga woonden overgeplaatst naar een klein stuk grond, (ghetto) en vervolgens gedood.

 

De meeste inwoners van de Riga Ghetto (26-27 duizend mensen ) werden vernietigd in het Rumbula-bos, op 30 november en 1 december. De overlevenden werden in een zogenaamde " Kleine Ghetto " verplaatst en werden op 2 november 1943 geliquideerd.

 

 

 

Memorial Rumbula bos.

 

 

Overlevenden van de " Kleine Ghetto " werden getransporteerd naar het concentratiekamp in Mezapark Kaiserwald en vernietigingskamp in Salaspils.

 

In 1943-1944 werden duizenden Joden doodgeschoten in het Bikernieku-bos

 

 

De  executies werden tot 17 oktober 1944  uitgevoerd  tot bevrijding van Riga door het Rode Leger. Op dat moment waren er  nog maar 170  Joden in leven gebleven,  die gered werden door de lokale bevolking.

 

Interessante links:

Boek: The murder of the Jews in Latvia 1941-1945
Auteur: Bernhard Press
ISBN: 0810117290

Dit boek handelt over het  leven en dood tijdens de nazi- terreur in Letland .

 

Na de oorlog werd het Joodse leven in Riga uitgedoofd.

In de late jaren 60   werd de illegale Joodse krant Iton gepubliceerd. Er werden illegale seminars uitgevoerd. Er werd Ivriet geleerd, Joodse tradities en geschiedenis.

 

 

Bikernieki Memorial is a war memorial to The Holocaust victims of World War II in Bikernieki forest, near Riga, Latvia

 

 

 

Antisemitisme blijft

 

Er werd een monument opgericht in Rumbula, waar de mensen zich verzamelden om de slachtoffers van de Holocaust te herdenken. Dit wekte een stille ontevredenheid van de overheid.

 

Vertaling van het Lets: Joden, het is een Lets land.

 


Holocaust Studies werd uitgesloten van academische velden en herinnering aan de Holocaust was illegaal.

Op 8 december 2010 werd de Joodse begraafplaats in de Letse hoofdstad Riga besmeurd . Ongeveer honderd grafstenen werden door onbekenden besmeurd met swastika’s. Dit werd gemeld door Letse politie. In 2003 was de begraafplaats ook als eens doelwit van een aanval.

Joodse begraafplaats besmeurd in Riga.

 

Bittere vaststelling

Er werden 6437 Letse joden geteld via de volkstelling in 2011.

De meeste van hen zijn senioren, spreken Russisch en zijn atheïstisch. Oorspronkelijke Lets Jodendom is uitgestorven. Voor de Tweede Wereldoorlog leefden er ongeveer 85.000 Joden in Letland. Van hen werden er 70.000 vermoord door de nazi's en Letse collaborateurs.

Joden hebben een duidelijk teken achtergelaten in de Letse geschiedenis en zullen nooit vergeten worden.

 

Epiloog van Prof. Rabbijn Ahron Daum, Shlita

Europese bodem is doordrenkt met Joods bloed, de as van crematoria in Oost-Europa en ontelbare vermoorde Joden die hun rust niet vonden, verspreid over het hele continent. De Shoah zal een schandvlek zijn voor honderden jaren op de Europese geschiedenis. Deze catastrofe, verduistering, ‘overstroming’ (modern: ‘tsunami’) is de exegetische verklaring van het woord ‘Shoah’ dat drie keer in de Tenach verschijnt.Dit was alleen mogelijk dankzij de passiviteit en onverschilligheid van vele Europese volkeren, in het bijzonder West-Europa. En aan de andere kant, vooral in Oost-Europa, nam de bevolking actief deel aan de genocide van de Joden. Met name in de Baltische Staten (Litouwen en Letland), m.u.v. van Estland (waar de meeste Joodse mensen zich konden redden door naar de Sovjetunie te vluchten), heeft de lokale bevolking het werk van de nazis op de meest sadistische; gruwelijke en bestialische manier gedaan. In zowel Litouwen als Letland werd meer dan 90% van de lokale Joodse bevolking vernietigd. Dit gebeurde op de meest barbaarse manier.

Men heeft de Joden in de bossen nabij Vlinius en Riga met geweld verzameld (op ‘gunpoint’) en ze moesten hun eigen graf aanleggen. Ze moesten al hun kleren uitdoen en hierna werden ze vermoord via een nekschot en vielen neer in hun zelfaangelegde graf.
Ook zuigelingen en kleine kinderen werden niet gespaard en werden met een hoofdschot vermoord en uiteindelijk in massagraven gesmeten.
 

In 1940-1941 waren er nog geen gaskamers in de vernietigingskampen van Polen. De nazis kenden hun pappenheimers zeer goed. Ze kenden zeer goed de giftige antisemitische Jodenfobia van de meeste Litouwers en Letten. Al in 1940-1941 stuurde men uit Belgie, Duitsland en Frankrijk Joden naar Letland voor vernietiging door de collaborateurische Letse bevolking. Persoonlijk weet ik dat de  Opperrabbijn van de Orthodoxe ‘Machsike Hadass’-gemeente van Antwerpen, Opperrabbijn Mordechai Rottenberg (1872-1944) en de Opperrabbijn van Hamburg, Rabbijn dr. Yosef Carlebach (1883-1942), zijn samen met hun familieleden op gruwelijke manier bestialisch vermoord in de bossen van Riga. Het is noemenswaardig dat beide Rabbijnen zich konden redden met een certificaat naar Zwitserland (Opperrabbijn M. Rottenberg) of naar Engeland (Opperrabbijn dr Y. Carlebach). Beide stonden erop met hun gemeente het bittere lot te delen. En zo zijn ze met tienduizenden Joden in de bossen van Riga vermoord en hun grafplaats zijn voor ons onbekend.
Over deze gebeurtenissen kan men de verzen van Jesaja en Job toepassen:

’Vernederd zullen zij worden en buigen zullen ze zich’’ (Jes; 2:9)
‘’Aarde, dek hun bloed niet toe!’’ (Job; 16:18)


 

Rav Yosef Carlebach (1883-1944)        Rav Mordechai Rottenberg (1872-1942)


Mag ik met een persoonlijke noot de epiloog beëindigen?
Ik ben een kind van ‘Shoah-overlevenden’ of beter gezegd ‘Shoah-overwinnaars’. Het doel van de nazis was om alle Joden te vernietigen, dus elke Shoah-overlevende is een Shoah-overwinnaar. Mijn vader, Shmuel Yosef Daum (1924-2003), geboren in Marienbad, Tsjechoslowakije, kon met zijn ouders, broeder en zus, in de laatste minuut zich naar Eretz Israel redden. Ze kwamen als vluchteligen en moesten alles vanaf de grond opbouwen. Een grote deel van hun directe familie is vermoord in de vernietigingskampen van Treblinka, Polen.
Mijn moeder, Rivka Gina Daum, geboren Koth, (1928-2009) is als enige van haar naaste familie in leven gebleven, samen met de uitgebreide familie van 80 personen zat ze in een transportvee-wagon naar Auschwitz. Van al haar familieleden is zij samen met een neef in leven gebleven.
Als kind van Shoah-overlevenden, ben je ook getekend door de Shoah. Je draagt de wonden en sporen van dit dieptepunt in de recente geschiedenis van de mensheid. Als kind had ik geen opa, oma, ooms, tantes, neven en nichten van moederkants en deels van vaderskant. Op mijn kinderlijke naïve vraag aan mijn ouders waarom ik deze verwanten niet heb, antwoordden ze: ‘’ze zijn omgekomen door ‘reshaim’, kwade en boze mensen’’. Natuurlijk heeft zo een antwoord mij niet tevreden gesteld, omdat er vragen kwamen, waarom er op deze wereld kwaadheid bestaat. Waarom kunnen mensen zulke beesten worden en vooral de vraag hoe Hashem dit toe kon laten aan zoveel onschuldige vrome en goede mensen.
Ik heb ontelbare boeken over de Shoah gelezen, talloze documentaires en films over de Shoah gezien. Zelfs tien jaar Shoah onderwezen aan Joodse religieuze middelbare scholieren aan de Yavne middelbare school te Antwerpen.
Zeker blijven er vele vragen onbeantwoord. Soms om met Elie Wiesel (1928-) te spreken dat we het uitverkoren volk zijn, omdat we na zo’n ramp en beproeving toch trouw bleven aan G-d en dit is niet vanzelfsprekend. Om concreet zich voor te stellen de slachtoffers van de Shoah is op 6 miljoen geschat, dit is de hele bevolking van Vlaanderen; mannen, vrouwen, kinderen en senioren.
Vandaag met 63 jaar heb ik geleerd de vragen om te draaien en niet te vragen ‘waar was G-d in Auschwitz?’, maar ‘waar was de mens met zijn cultuur en wetenschap?’. Ik heb geleerd dat cultuur, wetenschap en andere mooie etiketten alleen een masker zijn. De ware aard van de mens heeft zich in Auschwitz laten zien. Zo waren Joodse mensen bereid om zelf te sterven om leedgenoten niet te verraden aan de nazis. Doorheen heel Europa waren mensen die op risico van eigen leven, Joodse mensen redden en verstopten en dit zijn de ware rechtvaardige mensen, de rechtvaardigen onder de volkeren’, die volgens de Talmoed een aandeel hebben in de ‘Toekomstige Wereld’.

De eerste moord in de geschiedenis van de mensheid is gebeurd wanneer Kain zijn broeder Abel vermoordde. En G-d sprak aan Kain de volgende woorden:

‘’ Wat heb je gedaan?’’, zei de EEUWIGE. ‘’Hoor toch hoe het bloed van je broer uit de aarde naar Mij schreeuwt’’. (Gen; 4:10 )
‘’En G-d merkte Kain met een teken’’. (Gen; 4:15)

Ook de Europese volkeren dragen het teken van Kain. Ook zij zijn medeschuldig aan het grootste moordpartij van het Joodse volk. Ook aan hen roept het bloed van de vermoorden en hun kinds-kinderen: ‘’Waarom hebt u ons dat aangedaan?’’.

Ongeveer 1000 jaar geleden, om precies te zijn 1096, vond de eerste Kruistocht plaats in Europa. Vanuit Frankrijk ging de Kruistocht richting Jeruzalem en duizenden Joden werden vermoord en de wieg van het Jodendom in Ashkenaz (met name de 3 moedergemeentes: Speyer, Worms en Mainz) werd vernietigd.
Elke Shabbat voor het Moesaf-gebed herdenken we deze martelaren met het gebed voor de martelaren. Het gebed begint met de volgende woorden: ‘’Barmhartige Vader, die hoog verheven zetelt! Moge Hij in Zijn oneindige barmhartigheid met ontferming denken aan de vrome, oprechte, onberispelijke lieden, aan de heilige ‘kehillot’ – Joodse gemeenschappen – die hun leven offerden voor de heiliging van G-d. Die bij hun leven van elkaar hielden en minzaam met elkaar omgingen, werden ook in de dood niet gescheden; sneller dan de arenden en sterker dan de leeuwen waren ze om de wil van hun Meester te doen en dat wat hun rotsvaste steun verlangde. O G-d, bedenk hen ten goede met de andere braven van de wereld....
En er is gezegd: ‘’Want Hij die rekenschap vraagt van – vergoten – bloed denk aan hen; Hij vergeet niet het geschree van onderdrukten’’. (Psalm; 9:13)

Tenslotte de profeet Ovadiah, die spreekt over het passieve onverschilliheid van Esav, de broer van Ya’akov, als hij in nood was:: ‘’ de bevrijders zullen de berg Tzion opgaan en regeren op het bergland van Esav – en aan de EEUWIGE zal het koningschap toe behoren’’. (Ovadiah; 1:21)
 

Moge deze uit het hart gechreven woorden een gedenken zijn voor al de vermoorde leden van mijn familie en alle slachtoffers van de Shoah.

‘’Gedenk en vergeet nooit’’  (Deut. 25:17-19)

                                                                                                                                                                  21 Adar Alef 5774

                                                                                                  21 februari 2014

 

 

Joden in Letland nu (2014)

In 2011 maken joden 0.3 % van de gehele bevolking in Letland uit.

Bevolking van Joden in Letland 1935-2011 (x1.000)

1935

Procent:  4.9

Aantal:  93.4

1959

Procent:  1.7

Aantal:  36.6

1989

Procent:  0.9

Aantal:  22.9

2005

Procent:  0.4

Aantal:  9.9

2011

Procent:  0.3

Aantal:  6.4

 

 

Joodse Gemeenschap in Riga

 

 

De Joodse Gemeenschap van Riga heeft zijn 20ste verjaardag gevierd in 2008 . Na de Holocaust terreur en het verbod op het bestaan ?van gemeenschappen tijdens de Sovjet- periode, werd in 1988, de Letse Joodse Cultuur Gemeenschap ( LJCC ) opgericht. In 1992 werd LJCC gereorganiseerd in Riga Joodse Gemeenschap, die tegenwoordig de grootste is in de Baltische staten.

De Riga Joodse Gemeenschap bevindt zich in de Skolasstraat 6 en is het centrum van het Joodse leven in Riga. Het omvat verschillende Joodse organisaties en creatieve groepen. Ook het museum " Joden in Letland" , en zijn bibliotheek, jeugd-en buurthuizen zijn hier gevestigd . Verschillende onderwijs-en cultuurprogramma’s, concerten, voorstellingen en Joodse feestdagen worden georganiseerd.
De voorzitter van de Riga Joodse Gemeenschap is Arkady Suharenko.

Adres:  Skolas iela 6
            Riga, LV-1010
tel. :     (+371) 67-285-601
secretary@lvjewish.lv

 

Joods onderwijs in Riga, Letland

 

Scholen en voorschoolse instellingen

- S. Dubnov Riga Joodse Middelbare School
- Riga joodse privé-school "Ohel Menahem" Chabad
- Chabad - Lubavich kleuterschool
- Kleuterschool 'Emuna'

Adres:  Lachplesha 141
            Riga, LV-1003
tel:.      (371) 67-204022
e-mail: rabbi@dza.lv
            www.chabad.lv

 

Riga Joodse Private School " Ohel Menahem " Chabad


De school is geopend sinds 1995. De oprichters van de school be’horen tot de wereldwijde Chabad -Lubavitch beweging, Rabbi Mordehaj en Rivka Glazman. De school wordt ondersteund door de 'Ohr Avner " (een Lubavitch organisatie van de filantroop Lev Avnerovich Leviev) .
Vandaag is het een erkende school waar kinderen worden opgeleid volgens het programma van het ministerie van Onderwijs van Letland, met studies van Engels en Hebreeuws . Kinderen studeren Joodse geschiedenis en tradities en leren ook om de Torah te lezen.


De bibliotheek heeft een selectie van boeken in het Lets en Russisch, maar ook een groot arsenaal aan educatieve Joodse literatuur en fictie .

Kosherne Keuken biedt kinderen van de school warme maaltijden.

Koshere restaurants

Cafe Lehaim

Cafe Lehaim bevindt zich om de hoek van het Joodse museum. Het is een  kleine cafe met wat gebrek aan sfeer, maar al het eten is koosjer. Soepen,  kip-en visgerechten en goedkope pita met falafel , evenals Joodse souveniers en boeken. Het menu is niet beschikbaar in het Hebreeuws, maar het is geschreven in het Engels.
Over het Kashrut nemen we geen verantwoordelijkheid. Raadpleeg de lokale Rabbijnen.

Adres:   Skolas 6, Riga

telr:       (+371) 67 28 02 35

Openingsuren : van maandag tot donderdag van  10:00 tot 21:00,

                             vrijdag  van 10:00 tot zonsondergang voor de sabbat,

                             Zondag van 12:00 tot 19:00 uur.

Menora

Menora is één van de twee Joodse restaurants in Riga. Als je een wandeling doet rondom oude Riga, en op zoek bent naar Israëlische-Hebreeuws keuken, hoef je niet ver te zoeken. In Menorah kun je alles bestellen van klassieke gerechten zoals gefilte fish, falafel, latkes tot aan lokale Slavische favorieten zoals solanka soep. Israëlische wijnen worden ook aangeboden, maar helaas geen Maccabee bier.
Over het Kashrut nemen we geen verantwoordelijkheid. Raadpleeg de lokale Rabbijnen.

Adres:  A.Briana 10 (Riga)

Tel:  (+371) 67 49 57 27

Mikvah in Riga

 

Mikvah Mei Menachem in Riga

Adres:    43/3 Bruninieku Street
                Riga LV1003
                Latvia
Telefoon:  +37 1 733 4147

Email:        rabbi@dza.lv

Synagoge

The Riga Synagogue on Peitavas Street (Peitav Shul)

 

 

 

 

 

 

 

 

Aan het eind van de 19e eeuw, werd een religieuze gemeenschap gevormd om Joods leven mogelijk te houden in de oude binnenstad van Riga. Een stuk grond werd gekocht met het oog op de bouw van de synagoge, en in maart 1903 werd de bouwvergunning verleend.
De synagoge werd ontworpen en gebouwd door twee personenlijkheden - een uitstekende architect en kunsthistoricus, Wilhelm Neumann, en beginnende architect ,Hermann Seuberlich. Het oorspronkelijke project werd verschillende keren gewijzigd, maar in het begin van het jaar 1905 was de bouw van de synagoge klaar.

Nadat Riga werd bezet door de nazi's werden alle synagogen in de stad verbrand. De Peitav Sjoel was de enige synagoge in Riga die aan het gemeenschappelijke lot van de overige synagogen kon ontsnappen, want het was gelegen in de oude binnenstad en het gevaar bestond dat de brand zich zou verspreiden naar nabijgelegen gebouwen. Tijdens de oorlog werd de synagoge gebruikt als opslagplaats. Na de oorlog werd bekend dat de oostelijke muur (‘Mizrach’) van de synagoge, waar de boekenkast met Torarollen (Aron Kodesh ) zich bevond, waren verborgen. Dank voor de Tora-rollen die gered waren, werd toegeschreven aan Gustavs Shaurums, een priester uit de nabijgelegen hervormingskerk.
 

Vandaag is het de enige functionerende synagoge in Riga.
De synagoge aan Peitavas Str. is een van de weinige ceremoniële gebouwen geconstrueerd op de wijze van de Art Nouveau.

Tijdens de Sovjet-tijden was er geen financiering voor de renovatie van het gebouw en de leden van de religieuze gemeenschap hebben zelf het gebouw met hun eigen middelen onderhouden.
Met steun van de Europese Unie, de Letse staat, en de Raad van Joodse Gemeenschappen werd de synagoge grondig gerenoveerd in 2007-2008.

RabbiMordechai Glazman

Adres:  Peitavas street 6 / 8
              Riga, LV – 1050
Tel:       (+371) 67214507

 

Gebedstijden

 Gebedstijden, Torah lezing enz..te volgen op de website: http://shul.lv

 

Minjan Nusach Ashkenaz

Minjan Nusah Ari (grote zaal)

 Foto tijdens het lezen van Parashat ha-Shavua

 

 


Dit is een foto van de enige synagoge die in Vilnius bestaat, de Choral-Synagoge. Deze synagoge zoals die in Riga heeft de Shoah overleefd, omdat ze zich midden in een woongebied bevonden. De nazis wilden deze synagoges niet vernietigen, om te voorkomen dat naastgelegen gebouwen eventueel beschadigd zouden worden. Vilnius stond bekend als het ‘Jeruzalem van het Oosten’, met honderden synagoges. Alle zijn vernietigd door de nazis, met de actieve hulp van de Litouwse bevolking. Net zoals in Letland kan men niet begrijpen de verschrikkelijke en gruwelijke dimensies van deze pogroms en slachting van de Joden deels met de zegen, aanmoediging en leedvermaak van de katholieke kerk.
Boven de zuilen van de Vilnius-synagoge staat een vers uit Jesaja in Hebreeuwse letters:
‘’Mijn huis zal een gebedshuis worden voor alle volkeren’’ (Jes; 56:7).


Dit is de humanistische boodschap van het Jodendom, al 4000 jaar lang.
Moge deze instelling in de toekomst de mensheid doordringen en mensenhaat en intolerantie verdwijnen en de geest van mensenliefde en achting van de mens als enige wezen die het beeld van G-d draagt, onze wereld beheersen.

Tenslotte willen we dit zeer informatieve essay over de Joden in Letland beëindigen met de profeet Amos:

‘’Weet dat die dagen komen – spreekt de EEUWIGE G-D – dat Ik het land zal laten hongeren. Het zal geen honger zijn naar brood of dorst naar water, maar honger naar de woorden van de EEUWIGE’’. (Amos: 8:11)

 

Colofon:

Prof. Rabbijn Ahron Daum, B.A., M.S., Emeritus Opperrabbijn van Frankfurt am Main.

17 Adar Alef 5774/17 februari 2014

 

Eerste bewerking en foto-mateiraal:
Chava en Mirjam Pasternak, België

 

Tweede bewerking en extra fotomateriaal:
Mattityahu Akiva Strijke, Nederland

 

Website designer:
Yitzchak Berger, Melbourne, Australië

1

 

Share this

Counter